Το σύνδρομο υπακρωμιακής πρόσκρουσης ή προστριβής του ώμου αποτελεί την πιο συχνή αιτία πόνου στον ώμο. Αντιστοιχεί στο 44-65% όλων των ενοχλημάτων του ώμου. Αντιπροσωπεύει ένα φάσμα παθολογιών στον υπακρωμιακό χώρο περιλαμβάνοντας την ασβεστοποιό ή απλή τενοντίτιδα, τη μερική ή πλήρη ρήξη του στροφικού πετάλου του ώμου ( Rotator Cuff) καθώς και την υπακρωμιακή θυλακίτιδα. Οι κύριες συνέπειες του συνδρόμου είναι η αδυναμία και η απώλεια λειτουργίας του ώμου.
Ανατομία του ώμου
Ο υπακρωμιακός χώρος ορίζεται από τα κάτωθι ανατομικά στοιχεία όπως φαίνονται στην ακόλουθη εικόνα.
- Κεφαλή του βραχιονίου (κάτω όριο)
- Κάτω επιφάνεια του προσθίου τριτημορίου του ακρωμίου.
- Κορακρωμιακός σύνδεσμος.
- Ακρωμιοκλειδική άρθρωση ( άνω όριο).
Όπως βλέπουμε στην παραπάνω εικόνα , τον υπακρωμιακό χώρο απαρτίζουν το στροφικό πέταλο του ώμου, ο τένοντας της μακράς κεφαλής του δικεφάλου και ο υπακρωμιακός ορογόνος θύλακος, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την ομαλή κίνηση του μυοτενοντίου πετάλου του ώμου.
Το μυοτενόντιο πέταλο αποτελείται από την συνένωση των τενοντίων τμημάτων του υποπλατίου, υπερακάνθιου- υπακάνθιου και ελάσσωνος στρογγύλου μυών. Οι τέσσερις αυτοί μύες καθηλώνουν την κεφαλή του βραχιονίου στην ωμογλήνη. Καθώς το άνω άκρο ανυψώνεται το στροφικό πέταλο συμπιέζει τη κεφαλή επιτρέποντας την ομαλή ολίσθηση κάτωθεν του ακρωμίου.
Σε διαταραχή της λειτουργίας του στροφικού πετάλου έχουμε μη επικέντρωση της κεφαλής του βραχιονίου με αποτέλεσμα κατά την ανύψωση του άνω άκρου την μετακίνηση της προς τα άνω – μείωση του υπακρωμιακού χώρου και τελικά την πρόσκρουση της κεφαλής στο ακρώμιο .
Ποια τα αίτια της πάθησης;
Αλλοιώσεις στα οστά. Σε αυτές περιλαμβάνονται:
- Ανατομικές παραλλαγές στο σχήμα και τη κλίση του ακρωμίου. Υπάρχουν 3 διαφορετικοί τύποι
Τύπος 1 ή επίπεδος
Τύπος 2 ή κυρτός
Τύπος 3 ή αγκιστροειδής
Το μεγαλύτερο ποσοστό υπακρωμιακής προστριβής (70%) συμβαίνει στο τύπο 3
- Αρθρίτιδα της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης ή και σχηματισμός οστεοφύτων στην κάτω επιφάνεια της άρθρωσης που γίνονται αιτία μηχανικής προστριβής και φθοράς του στροφικού πετάλου.
- Μη συνοστεωθείσα επίφυση του ακρωμίου (os acromiale) στο οποίο προστρίβεται ανώμαλα το στροφικό πέταλο.
- Κατάγματα του μείζονος βραχιονίου ογκώματος που έχουν πωρωθεί σε ελαφρά παρεκτόπιση προς τα άνω.
Αλλοιώσεις στα μαλακά μόρια
- Βλάβες του στροφικού πετάλου του ώμου από επαναλαμβανόμενους μικροτραυματισμούς ιδιαίτερα σε αθλητές που κάνουν υπερβολική χρήση του άνω άκρου σε δραστηριότητες πάνω από το οριζόντιο επίπεδο (overuse syndrome). Οι μικροτραυματισμοί προκαλούν ερεθισμό και οίδημα του τένοντα με αποτέλεσμα την προστριβή, και επηρεάζουν την ήδη κακή κυκλοφορία στην κατάφυση του υπερακανθίου τένοντα με αποτέλεσμα εκφύλιση ή και μερική ρήξη του τένοντα.
- Βλάβες του υπακρωμιακού ορογόνου θυλάκου λόγω πολλαπλών μικροτραυματισμών που οδηγούν σε πάχυνση και ίνωση.
Εξωγενή αίτια
- Μετακίνηση της κεφαλής του βραχιονίου προς τα άνω από ελάττωση ή απώλεια της σταθεροποιητικής δράσης των μυών του στροφικού πετάλου , με αποτέλεσμα τη μείωση των διαστάσεων του υπακρωμιακού χώρου και προστριβή. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε 1) ριζίτιδα στο επίπεδο Α5-Α6, 2) παράλυση του υπερπλατίου νεύρου,3) ρήξη της μακράς κεφαλής του δικεφάλου τένοντα.
- Διάταση και χαλάρωση του προσθίου κάτω γληνοβραχιονίου συνδέσμου μπορεί να προκαλέσει πρόσθια κάτω αστάθεια και επακόλουθη τενοντίτιδα από διάταση του τένοντα του στροφικού πετάλου και συμπτωματολογία υπακρωμιακής προστριβής.
Πώς ταξινομούνται οι βλάβες;
Σύμφωνα με τον Neer, υπάρχουν 3 στάδια στις βλάβες του συνδρόμου της υπακρωμιακής προστριβής.
- Στάδιο 1: όπου έχουμε οίδημα και αιμορραγία. Ο υπακρωμιακός χώρος ελαττώνεται , υπάρχει ερεθισμός του θυλάκου που σε συνδυασμό με το οίδημα του τένοντα προκαλείται φθορά στο μυοτενόντιο πέταλο.Οι βλάβες αυτές συμβαίνουν συνήθως σε νέους αθλητές σε ηλικία< 25 ετών.
- Στάδιο 2: υπάρχει ίνωση και τενοντίτιδα του μυοτενοντίου πετάλου. Οι βλάβες αυτές είναι χρόνιες και συμβαίνουν σε άτομα ηλικίας 25-40 ετών.
- Στάδιο 3: σχηματισμός οστεοφύτων και ρήξη του μυοτενοντίου πετάλου. Ηλικία εμφάνισης> 40 ετών.
Ποια η κλινική εικόνα της πάθησης;
Κύριο σύμπτωμα είναι ο πόνος μέτριας συνήθως έντασης. Εντοπίζεται στην έξω επιφάνεια του ακρωμίου και αντανακλά στην προσθιοπλάγια επιφάνεια του βραχιονίου. Οι ασθενείς αναφέρουν συνήθως νυχτερινό πόνο ο οποίος επιδεινώνεται ξαπλώνοντας στον προσβεβλημένο ώμο ή κοιμώμενοι με τα χέρια πάνω από το κεφάλι. Καθημερινές δραστηριότητες όπως χτένισμα μαλλιών ή να σηκώσουν βαριά αντικείμενα γίνονται επώδυνες με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται στην εκτέλεσή τους. Αδυναμία και δυσκαμψία στον ώμο μπορεί να εμφανιστεί αλλά συνήθως είναι δευτεροπαθές σύμπτωμα.
ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ
- Θετικό επώδυνο τόξο: πόνος κατά την απαγωγή του μέλους που διατηρείται σε εσωτερική στροφή – 60-120ο .
- Neer test : η ωμοπλάτη σταθεροποιείται με το ένα χέρι του εξεταστή , ενώ ο βραχίονας που είναι σε έσω στροφή , αγκώνας σε έκταση και το αντιβράχιο σε πρηνισμό, ανυψώνεται παθητικά μέχρι το μείζον βραχιόνιο όγκωμα πιεσθεί στην πρόσθια επιφάνεια του ακρωμίου γεγονός που προκαλεί πόνο.
- Hawkins test : με τον ώμο και το αγκώνα σε κάμψη 90ο και δημιουργία πόνου με τον ώμο σε έσω στροφή.
Neer test Hawkins test
Τι περιλαμβάνει ο απεικονιστικός έλεγχος;
Ακτινογραφίες: Προσθιοπίσθια προβολή: Είναι χρήσιμη στην αξιολόγηση της απόστασης μεταξύ ακρωμίου και βραχιονίου κεφαλής. ( Φυς. Απόσταση 7-14χιλ). Ακόμη μπορούμε να δούμε μετακίνηση της κεφαλής του βραχιονίου προς τα άνω όπως συμβαίνει σε αρθρίτιδες του ώμου καθώς και κυστικές αλλοιώσεις στο μείζον βραχιόνιο όγκωμα.
MRI ( Μαγνητική τομογραφία): Βοηθά στην αξιολόγηση του βαθμού ρήξης του μυοτενοντίου πετάλου των στροφέων του ώμου καθώς και στην ύπαρξη υπακρωμιακής και υποδελτοειδούς θυλακίτιδας.
Μείωση υπακρωμιακού χώρου
Ποια η θεραπεία του συνδρόμου;
Συντηρητική: Χορήγηση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, και παγοθεραπεία. Σε έντονο άλγος και μείωση της λειτουργίας του ώμου – έγχυση κορτιζόνης και ξυλοκαίνης ή με φαρμακευτικούς ή βιολογικούς παράγοντες ( PRP) και έναρξη κινησιοθεραπείας.
Χειρουργική: Σε αποτυχία των συνητηρτικών μέτρων θεραπείας, επλέγεται η χειρουργική αντιμετώπιση μικρής επεμβατικότητας τεχνική – η αρθροσκόπηση του ώμου. Διενεργείται υπακρωμιακή αποσυμπίεση και ακρωμιοπλαστική, δηλ. αφαίρεση του φλεγμαίνοντος ορογόνου θυλάκου και ενός μικρού τμήματος του ακρωμίου. Η επέμβαση είναι γρήγορη και η αποκατάσταση είναι άμεση.
Ο Χειρουργός – Ορθοπεδικός Παναγιώτης Καλδής διαθέτει πολυετή εμπειρία και εξειδίκευση στις παθήσεις των άνω άκρων. Ο ιατρός είναι μέλος της
Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Χεριού και επανορθωτικής Μικροχειρουργικής
