Τι είναι Σφυροδακτυλία;
Η σφυροδακτυλία (mallet finger) πρόκειται για ρήξη, διατομή της κατάφυσης του εκτείνοντα τένοντα στην ονυχοφόρο φάλαγγα με αποτέλεσμα αδυναμία έκτασης της φάλαγγος ενεργητικά. Συνήθως προκαλείται από απότομη βίαιη κάμψη της φάλαγγος του δακτύλου ενώ βρίσκεται σε έκταση. Μαζί με τη ρήξη του εκτατικού μηχανισμού μπορεί να συνυπάρχει και αποσπαστικό κάταγμα της φάλαγγος- bony mallet finger.
Πότε εμφανίζεται σφυροδακτυλία;
Κατά κύριο λόγο, σφυροδακτυλία εμφανίζεται κατά τη συμμετοχή του ασθενή σε αθλητικές δραστηριότητες ή στο χώρο εργασίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, προσβάλλονται ο μέσος, ο παράμεσος και ο μικρός δάκτυλος του επικρατούντος χεριού.
Επιπλέον, τείνει να εμφανίζεται πιο συχνά σε νέους προς μέσης ηλικίας άντρες ενώ στις γυναίκες ο τραυματισμός τείνει σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Αίτια Σφυροδακτυλίας
- Πιο συχνή: μετά από πρόσκρουση αντικείμενου στην άκρη του δακτύλου (ονυχοφόρο φάλαγγα) που προκαλεί βίαιη κάμψη του δακτύλου ενώ βρίσκεται σε έκταση( π.χ. χτύπημα μπάλας).
- Λιγότερη συχνή: ανοικτό τραύμα του δακτύλου με διατομή του εκτείνοντα τένοντα.
Παθοφυσιολογία της σφυροδακτυλίας
Κάθε τραυματισμός που προκαλεί παραμόρφωση κάμψης ή έκτασης σε μία μεσοφαλαγγική άρθρωση μπορεί να οδηγήσει σε λειτουργική ανισορροπία των τενόντων με αποτέλεσμα μια αντίθετη παραμόρφωση στην παρακείμενη μεσοφαλαγγική άρθρωση.
Πιο συγκεκριμένα:
- Στην περιφερική μεσοφαλαγγική άρθωση (DIP), η δύναμη κάμψης του εν τω βάθει καμπτήρα τένοντα αντιρροπείται από την καταφυτική μοίρα του εκτείνοντα τένοντα.
- Στην κεντρική μεσοφαλαγγική άρθρωση (PIP) οι δυνάμεις κάμψης των καμπτήρων τενόντων αντιρροπούνται από τις αντίστοιχες πλάγιες ταινίες και την κεντρική καλύπτρα του εκτατικού μηχανισμού.
- Στην σφυροδακτυλία έχουμε διαταραχή του ισοζυγίου των δυνάμεων κάμψης και έκτασης με τελικό αποτέλεσμα:
- Διαταραχή της συνέχειας τιυ εκτείνοντα τένοντα στην κατάφυσή του.
- Έλξη του εκτείνοντα τένοντα κεντρικά.
- Αύξηση της έκτασης στην κεντρική σε σχέση με την περιφερική φαλαγγοφαλαγγική άρθρωση.
- Πρώιμη ή σε 2ο χρόνο παραμόρφωση του δακτύλου δίκην λαιμού κύκνου (η λεγόμενη Swan neck deformity), με υπερέκταση της κεντρικής Φ-Φ άρθρωσης και συνυπάρχουσα κάμψη της περιφερικής Φ-Φ.
Συμπτώματα Σφυροδακτυλίας
Κυρίαρχο χαρακτηριστικό της πάθησης είναι η κάμψη της τελικής φάλλαγγος του δακτύλου και η αδυναμία έκτασης της. Το δάκτυλο στην αρχή του τραυματισμού είναι επώδυνο, ενώ ταυτόχρονα ενδέχεται να συνυπάρχει οίδημα – εκχύμωση στη ραχιαία επιφάνεια του δακτύλου.
Διάγνωση Σφυροδακτυλίας
Η διάγνωση για τη σφυροδακτυλία πραγματοποιείται με τους παρακάτω τρόπους:
- Ιατρικό ιστορικό του ασθενούς
- Κλινική εξέταση
Απαραίτητος είναι και ο ακτινολογικός έλεγχος για την ύπαρξη αποσπαστικού οστικού τεμαχίου της φάλαγγος.
Θεραπεία Σφυροδακτυλίας
Η θεραπεία της σφυροδακτυλίας είναι στις περισσότερες περιπτώσεις συντηρητική. Εφαρμόζουμε ειδικό νάρθηκα με την ονυχοφόρο φάλλαγγα σε έκταση για 6-8 εβδομάδες μέχρι την πώρωση του τένοντα, ενώ συνεχίζει για άλλες 2 εβδομάδες τη χρήση του τις νυκτερινές ώρες. Υπάρχουν διάφορα είδη ναρθηκών για τη σφυροδακτυλία , σε όλα όμως εφαρμόζεται η ίδια αρχή δηλ, σταθεροποίηση μόνο της τελικής φάλαγγος σε έκταση, για αποφυγή δυσκαμψίας των άλλων αρθρώσεων του δακτύλου. Είναι σημαντικό να εξηγήσουμε στον ασθενή ότι απαγορεύεται η αφαίρεση του νάρθηκα έστω και για λίγα λεπτά.
Πότε είναι απαραίτητη η χειρουργική θεραπεία;
Χειρουργική θεραπεία συνιστάται σε αποτυχία της συντηρητικής θεραπείας. Πιο συγκεκριμένα, συνίσταται σε περιπτώσεις μη αποδοχής του ασθενή της εφαρμογής του νάρθηκα, όταν έχουμε διατομή του τένοντα σε ανοικτό τραύμα από τέμνων όργανο, ή όταν με την σφυροδακτυλία συνυπάρχει και οστική συμμετοχή (αποσπαστικό κάταγμα) που καταλαμβάνει περισσότερο από το το 1/3 της αρθρικής επιφάνειας.
Στην περίπτωση του ανοικτού τραύματος, διενεργείται συρραφή του τένοντα και σταθεροποίηση της ονυχοφόρου φάλαγγος σε έκταση με μια καρφίδα (k-wire).
Όταν συνυπάρχει σφυροδακτυλία με κάταγμα τότε εφαρμόζεται κλειστή ανάταξη του κατάγματος και σταθεροποίηση της φάλαγγος με μία ενδομυελική καρφίδα ή λοξή δια της άρθρωσης της τελικής φάλαγγος.
Σε παραμελημένες περιπτώσεις -χρόνιο mallet finger χωρίς εκφύλιση της αρθρικής επιφάνειας της ονυχοφόρου φάλαγγος διενεργείται αποκατάσταση του εκτείνοντα τένοντα με διάφορες τεχνικές όπως τενοντοδερμόδεση ή αποκατάσταση του λοξού καθεκτικού συνδέσμου.
Σε εμφάνιση παραμόρφωσης δίκην λαιμού κύκνου εφαρμόζονται διάφορες χειρουργικές τεχνικές όπως τενοντοδέσεις ή τενοντοτομή της κεντρικής ταινίας του εκτείνοντα.
Η σφυροδακτυλία είναι ένας συχνός τραυματισμός που απαιτεί άμεση διάγνωση και θεραπεία και τακτική παρακολούθηση του ασθενή.
Ο Χειρουργός – Ορθοπεδικός Παναγιώτης Καλδής διαθέτει πολυετή εμπειρία και εξειδίκευση στις παθήσεις των άνω άκρων. Ο ιατρός είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Χεριού και επανορθωτικής Μικροχειρουργικής.